Tweet
ET ÝTHALATI YOLUYLA TÜRKÝYE’YE,
DOMUZ YEDÝRÝLEN BESÝ SIÐIRLARI GELECEKTÝR
Prof.Dr. Alper YILMAZ
Ýstanbul Üni. Veteriner Fak. Zootekni A.D. Avcýlar, Ýstanbul
Hayvansal ürün ve damýzlýk hayvan ithalatýnýn yaratacaðý sakýncalarý yýllardýr her fýrsatta yazdýk, dile getirdik, derslerimizde anlattýk. Et ithalatý gündeme geldikten sonra konuyu yakýndan bilen bütün üretici ve meslek örgütleri, üniversitelerin ilgili öðretim üyeleri, ithalatýn yaratacaðý çok büyük sakýncalarý her platformda ortaya koydular. Et ithalatý yoluyla Türkiye’ye ýskarta hayvanlar veya bunlarýn etleri gelecektir. Bu yolla birçok hastalýðý taþýyan hayvanlarýn (deli inek hastalýðý gibi) veya bu hasta hayvanlara ait etlerin ülkemize gelmesi mümkün olabilecektir. 1986–1996 yýllarý arasýnda olduðu gibi, ithalat Türkiye hayvancýlýðýný daha da bataða sürükleyecek ve elde kalan hayvan sayýmýzýn daha da azalmasýna neden olacaktýr. Sýnýrlý parasal kaynaklarýmýz kendi üreticimize deðil yabancý ülkelerin yetiþtiricilerine aktarýlmýþ olacak ve et ithalatýndan yalnýzca, bu iþe aracýlýk etmek için belirlenenler kazançlý çýkacaktýr.
Tarým ve Köyiþleri Bakaný Mehmet Mehdi Eker’in Þubat 2010’da yaptýðý “et ithalatýnýn düþünülmediði” yönündeki açýklamasý hepimizi memnun etmiþti. Ancak, her ne olduysa, aradan üç ay geçmeden et ithalatý Türkiye gündemine oturdu ve tartýþmalý bir et ithalatý ihalesi süreci baþlatýldý. Ne acý bir tezattýr ki kasaplýk hayvan ithalatý görevi “…ülke hayvancýlýðýný teþvik etmek suretiyle istikrarlý bir þekilde geliþmesine yardýmcý olmak…” amacýyla kurulan Et ve Balýk Kurumu’na verilmiþtir.
Bu arada Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan bir TV programýnda yaptýðý açýklamada “Ýlk etapta canlý hayvan, belki bu arada biraz da karkas. Ama karkas getireceksek bizzat kendi ekiplerimiz gidecek, alacak. Orada kesimlerin baþýnda bulunmak suretiyle yaptýracak, alýp öyle gelecek. Çünkü iþin helal boyutuna da bakacaðýz… Fiyatlarý süratle aþaðý indirmek istiyoruz…” demiþtir. Baþbakan burada iþin “helal” boyutuna vurgu yaparken bazý bilimsel gerçekleri gözden kaçýrmaktadýr. Avrupa Birliði ülkelerinde domuz kesimlerinden elde edilen domuz kaný, domuz kýlý ve insan tarafýndan tüketilebilecek ancak ticari nedenlerle insan tüketimine sunulmamýþ domuz ürünleri yem maddesi olarak kullanýlabilmektedir (Kategori 3 maddeler, AB mevzuatý 1774/2002; 1069/2009; USDA, 2009). Amerika Birleþik Devletleri’nde ise domuzdan köken alan tüm protein ürünlerinin sýðýr yemi olarak kullanýlmasý uygun görülmektedir (U.S. FDA 589.2000; David L. Meeker, 2006). Dolayýsýyla et ithalatý yoluyla Türkiye’ye, domuzdan köken alan dokularý, sýðýr yemi olarak yemiþ olma olasýlýðý bulunan besi sýðýrlarý veya bunlarýn etleri getirilecektir.
Denebilir ki sýðýrlar bu dokularý yalnýzca yiyor ve sindiriyor. Fakat yapýlan bilimsel çalýþmalar, hayvanlara verilen yem kaynaklý DNA parçacýklarýnýn, et, yumurta ve süt gibi hayvansal kaynaklý ürünlere geçebildiðini göstermektedir (Ponzoni et al., 2009). Örneðin mýsýrla beslenen sýðýrlarda, mýsýr kloroplast DNA’sýnýn sýðýr kan lenfositlerine ve süte geçtiði belirlenmiþtir (Einspanier et al., 2001). Bu durumun domuz dokularýný sýðýr yemi olarak tüketen besi sýðýrlarý için de söz konusu olmasý mümkündür. Yani ithal edilecek besi sýðýrlarýnýn kanýnda ve dokularýnda, domuzdan kaynak alan bazý yapýlarýn bulunmasý olasýdýr.
Konuyla ilgili duyarlý olabilecek ülkemiz insanýnýn bu konuda bilgilendirilmesine ihtiyaç bulunmaktadýr.
“Et ithalatý yoluyla Türkiye’de et fiyatlarýný aþaðýya indirdik, halka ucuz et yedirdik”, kolaycýlýðýna sýðýnmak, ülkemiz hayvancýlýðýna telafisi mümkün olmayan zararlar verecektir. Hayvancýlýktan yeterli gelir saðlayamayan üretici, geçmiþte olduðu gibi damýzlýk hayvanýný kesime gönderecek ve hayvancýlýktan vazgeçecektir. Bu insanlarýn tekrar hayvancýlýða kazandýrýlmasý mümkün olmayacak ve iþsizler ordusuna katýlmalarý kaçýnýlmaz olacaktýr. Ve Türkiye, önü alýnamaz bir biçimde bütün hayvansal ürünlerde ithalatçý konumuna düþebilecektir.
Türkiye’nin hayvancýlýk adýna deðerlendirilmeyi bekleyen zengin kaynaklarý varken, Türkiye hayvancýlýðýný ithalata mahkum etmek beceri deðildir. Türkiye hayvancýlýðý için gerçek baþarý, uzun soluklu mücadele, hayvancýlýktaki öz kaynaklarýmýza yönelik ýslah politikalarý, hayvansal ürün fiyatlarýnda üretici için saðlanacak istikrar ve üretime yönelik destekler ile Türkiye hayvancýlýðýný ayaklandýrmak olacaktýr.
Prof.Dr. Alper YILMAZ (10.05.2010)
Kaynaklar:
1. AB mevzuatý 1774/2002 (2002): Laying down health rules concerning animal by-products not intended for human consumption.
2. AB mevzuatý 1069/2009 (2009): Laying down health rules as regards animal by-products and derived products not intended for human consumption and repealing Regulation (EC) No 1774/2002 (Animal by-products Regulation).
3. USDA (2009): Animal by-products (ABP) legislation. http://www.fas.usda.gov/posthome/ useu/by-products.html (Eriþim 10.05.2010).
4. U.S. FDA Code of Federal Regulations (2000, revised in 2009): 589.2000 Animal proteins prohibited in ruminant feed. http://www.accessdata.fda.gov/script...docs/cfCFR/CFR Search.cfm?fr=589.2000 (Eriþim 10.05.2010).
5. Jenkins, T.C. (2006): Rendered Products in Ruminant Nutrition. In: Meeker, D.L. (Ed) Essential Rendering, All About The Animal By-Products Industry. Kirby Lithographic Company, Inc. Arlington, Virginia, U.S.A.
6. Ponzoni, E., Gianì, S., Mastromauro, F., Breviario, D. (2009): From milk to diet: Feed recognition for milk authenticity. Journal of Dairy Science, 92: 5583-5594.
7. Einspanier, R., Klotz, A., Kraft, J., Aulrich, K., Poser, R., Schwägele, F., Jahreis, G., Flachowsky,G. (2001): The fate of forage plant DNA in farm animals: a collaborative case-study investigating cattle and chicken fed recombinant plant material. European Food Research and Technology, 212: 129-134
DOMUZ YEDÝRÝLEN BESÝ SIÐIRLARI GELECEKTÝR
Prof.Dr. Alper YILMAZ
Ýstanbul Üni. Veteriner Fak. Zootekni A.D. Avcýlar, Ýstanbul
Hayvansal ürün ve damýzlýk hayvan ithalatýnýn yaratacaðý sakýncalarý yýllardýr her fýrsatta yazdýk, dile getirdik, derslerimizde anlattýk. Et ithalatý gündeme geldikten sonra konuyu yakýndan bilen bütün üretici ve meslek örgütleri, üniversitelerin ilgili öðretim üyeleri, ithalatýn yaratacaðý çok büyük sakýncalarý her platformda ortaya koydular. Et ithalatý yoluyla Türkiye’ye ýskarta hayvanlar veya bunlarýn etleri gelecektir. Bu yolla birçok hastalýðý taþýyan hayvanlarýn (deli inek hastalýðý gibi) veya bu hasta hayvanlara ait etlerin ülkemize gelmesi mümkün olabilecektir. 1986–1996 yýllarý arasýnda olduðu gibi, ithalat Türkiye hayvancýlýðýný daha da bataða sürükleyecek ve elde kalan hayvan sayýmýzýn daha da azalmasýna neden olacaktýr. Sýnýrlý parasal kaynaklarýmýz kendi üreticimize deðil yabancý ülkelerin yetiþtiricilerine aktarýlmýþ olacak ve et ithalatýndan yalnýzca, bu iþe aracýlýk etmek için belirlenenler kazançlý çýkacaktýr.
Tarým ve Köyiþleri Bakaný Mehmet Mehdi Eker’in Þubat 2010’da yaptýðý “et ithalatýnýn düþünülmediði” yönündeki açýklamasý hepimizi memnun etmiþti. Ancak, her ne olduysa, aradan üç ay geçmeden et ithalatý Türkiye gündemine oturdu ve tartýþmalý bir et ithalatý ihalesi süreci baþlatýldý. Ne acý bir tezattýr ki kasaplýk hayvan ithalatý görevi “…ülke hayvancýlýðýný teþvik etmek suretiyle istikrarlý bir þekilde geliþmesine yardýmcý olmak…” amacýyla kurulan Et ve Balýk Kurumu’na verilmiþtir.
Bu arada Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan bir TV programýnda yaptýðý açýklamada “Ýlk etapta canlý hayvan, belki bu arada biraz da karkas. Ama karkas getireceksek bizzat kendi ekiplerimiz gidecek, alacak. Orada kesimlerin baþýnda bulunmak suretiyle yaptýracak, alýp öyle gelecek. Çünkü iþin helal boyutuna da bakacaðýz… Fiyatlarý süratle aþaðý indirmek istiyoruz…” demiþtir. Baþbakan burada iþin “helal” boyutuna vurgu yaparken bazý bilimsel gerçekleri gözden kaçýrmaktadýr. Avrupa Birliði ülkelerinde domuz kesimlerinden elde edilen domuz kaný, domuz kýlý ve insan tarafýndan tüketilebilecek ancak ticari nedenlerle insan tüketimine sunulmamýþ domuz ürünleri yem maddesi olarak kullanýlabilmektedir (Kategori 3 maddeler, AB mevzuatý 1774/2002; 1069/2009; USDA, 2009). Amerika Birleþik Devletleri’nde ise domuzdan köken alan tüm protein ürünlerinin sýðýr yemi olarak kullanýlmasý uygun görülmektedir (U.S. FDA 589.2000; David L. Meeker, 2006). Dolayýsýyla et ithalatý yoluyla Türkiye’ye, domuzdan köken alan dokularý, sýðýr yemi olarak yemiþ olma olasýlýðý bulunan besi sýðýrlarý veya bunlarýn etleri getirilecektir.
Denebilir ki sýðýrlar bu dokularý yalnýzca yiyor ve sindiriyor. Fakat yapýlan bilimsel çalýþmalar, hayvanlara verilen yem kaynaklý DNA parçacýklarýnýn, et, yumurta ve süt gibi hayvansal kaynaklý ürünlere geçebildiðini göstermektedir (Ponzoni et al., 2009). Örneðin mýsýrla beslenen sýðýrlarda, mýsýr kloroplast DNA’sýnýn sýðýr kan lenfositlerine ve süte geçtiði belirlenmiþtir (Einspanier et al., 2001). Bu durumun domuz dokularýný sýðýr yemi olarak tüketen besi sýðýrlarý için de söz konusu olmasý mümkündür. Yani ithal edilecek besi sýðýrlarýnýn kanýnda ve dokularýnda, domuzdan kaynak alan bazý yapýlarýn bulunmasý olasýdýr.
Konuyla ilgili duyarlý olabilecek ülkemiz insanýnýn bu konuda bilgilendirilmesine ihtiyaç bulunmaktadýr.
“Et ithalatý yoluyla Türkiye’de et fiyatlarýný aþaðýya indirdik, halka ucuz et yedirdik”, kolaycýlýðýna sýðýnmak, ülkemiz hayvancýlýðýna telafisi mümkün olmayan zararlar verecektir. Hayvancýlýktan yeterli gelir saðlayamayan üretici, geçmiþte olduðu gibi damýzlýk hayvanýný kesime gönderecek ve hayvancýlýktan vazgeçecektir. Bu insanlarýn tekrar hayvancýlýða kazandýrýlmasý mümkün olmayacak ve iþsizler ordusuna katýlmalarý kaçýnýlmaz olacaktýr. Ve Türkiye, önü alýnamaz bir biçimde bütün hayvansal ürünlerde ithalatçý konumuna düþebilecektir.
Türkiye’nin hayvancýlýk adýna deðerlendirilmeyi bekleyen zengin kaynaklarý varken, Türkiye hayvancýlýðýný ithalata mahkum etmek beceri deðildir. Türkiye hayvancýlýðý için gerçek baþarý, uzun soluklu mücadele, hayvancýlýktaki öz kaynaklarýmýza yönelik ýslah politikalarý, hayvansal ürün fiyatlarýnda üretici için saðlanacak istikrar ve üretime yönelik destekler ile Türkiye hayvancýlýðýný ayaklandýrmak olacaktýr.
Prof.Dr. Alper YILMAZ (10.05.2010)
Kaynaklar:
1. AB mevzuatý 1774/2002 (2002): Laying down health rules concerning animal by-products not intended for human consumption.
2. AB mevzuatý 1069/2009 (2009): Laying down health rules as regards animal by-products and derived products not intended for human consumption and repealing Regulation (EC) No 1774/2002 (Animal by-products Regulation).
3. USDA (2009): Animal by-products (ABP) legislation. http://www.fas.usda.gov/posthome/ useu/by-products.html (Eriþim 10.05.2010).
4. U.S. FDA Code of Federal Regulations (2000, revised in 2009): 589.2000 Animal proteins prohibited in ruminant feed. http://www.accessdata.fda.gov/script...docs/cfCFR/CFR Search.cfm?fr=589.2000 (Eriþim 10.05.2010).
5. Jenkins, T.C. (2006): Rendered Products in Ruminant Nutrition. In: Meeker, D.L. (Ed) Essential Rendering, All About The Animal By-Products Industry. Kirby Lithographic Company, Inc. Arlington, Virginia, U.S.A.
6. Ponzoni, E., Gianì, S., Mastromauro, F., Breviario, D. (2009): From milk to diet: Feed recognition for milk authenticity. Journal of Dairy Science, 92: 5583-5594.
7. Einspanier, R., Klotz, A., Kraft, J., Aulrich, K., Poser, R., Schwägele, F., Jahreis, G., Flachowsky,G. (2001): The fate of forage plant DNA in farm animals: a collaborative case-study investigating cattle and chicken fed recombinant plant material. European Food Research and Technology, 212: 129-134
Comment